AGNOSCO VETERIS VESTIGIA FLAMEA: LATINA LINGUA ET CULTURA IN MEA VITA

08/03/2012

ANTE DIEM OCTAVUM IDUS MARTIAE: FEMINAE DIES

Hoxe, 8 de marzo, conmemórase o Día Internacional da Muller Traballadora ou Día Internacional da Muller na loita pola súa participación, en pé de igualdade co home, na sociedade e no seu desenvolvemento integral como persoa.
A idea desta celebración xurdiu a finais do século XIX, en plena revolución industrial e durante o auxe do movemento obreiro. A celebración recolle unha loita que xa comezara na antiga Grecia e reflectida por autores, como Aristófanes na súa obra
Lisístrata, cando conta como esta muller comeza unha folga sexual contra os homes para poñer fin a unha guerra, e que tamén se viu reflectida na Revolución francesa cando as mulleres parisinas pedían liberdade, igualdade e fraternidade, marchando cara Versalles para esixir o sufraxio feminino. Pero non foi ata os primeiros anos do século XX cando se comezou a proclamar, dende diferentes organizacións internacionais de esquerda, a celebración dunha xornada específica para a muller e os seus dereitos.
Con todo, para moitas de nós, traballadoras, paradas, casadas, solteiras, viúvas, divorciadas ou separadas, avoas, nais, fillas, irmás, amigas, confidentes, compañeiras...


Pero... cal era o papel da muller no antigo Imperio Romano? Que testemuños nos quedaron e chegaron ata os nosos días dela?
Poñamos un exemplo... Cando un le as inscricións funerarias romanas, o primeiro que sorprende é que, na súa meirande parte, están referidas a homes. Nada ten de estraño que unha sociedade que tiña considerada a muller nun segundo plano, incluso na morte, case se despreocupa dela. É, por iso, moito máis sorprendente e interesante que unha das máis atractivas inscricións funerarias que podemos ler sexa a dunha muller.
Cómpre supoñer que foi unha muller que destacou na súa época, no século II a.C. Debeu, incluso, ser unha muller da nobreza, porque se chamaba
Claudia, que era un nome nobre, fronte ao correspondente plebeo Clodia, e ademais unha esposa exemplar. Di así o seu epitafio:
HOSPES QUOD DEICO PAVLLVM EST; ASTA AC PELLEGE
HEIC EST SEPVLCRVM HAV PVLCRVM PVLCRAI FEMINAE
NOMEN PARENTES NOMINARVNT CLAVDIAM.
SVOM MAREITVM CORDE DEILEXIT SOVO:
GNATOS DUOS CREAVIT: HORVNC ALTERVM
IN TERRA LINQVIT, ALIVM SUB TERRA LOCAT.
SERMONE LEPIDO, TVM AVTEM INCESSV COMMODO,
DOMVM SERVAVIT, LANAM FECIT. DIXI. ABEI
"Camiñante, o que digo é breve. Detente e le:
Aquí está o sepulcro non fermoso dunha muller fermosa.
Seus pais puxéronlle o nome de Claudia.
Amou o seu marido con todo o seu corazón;
Pariu dous fillos: deles, a un
déixao na terra, ao outro baixo a terra.
Foi de amable conversación, e tamén de andar comedido.
Coidou da súa casa, teceu la. Dixen. Marcha."

06/03/2012

SABER LATÍN...

"Saber latín" no programa "Saca la lengua", emitido por La 2 de RTVE o 08/10/2011, e dedicado á pervivencia do latín na lingua española.

LATINA VESTIGIA... NO CINEMA ACTUAL: "OS IDUS DE MARZO"

No calendario romano os idus de marzo caían o día 15 do mes de Martius. Os idus eran días de bos agoiros que tiñan lugar os días 15 de marzo, maio, xullo e outubro, e os días 13 do resto dos meses.

A data é famosa porque Xulio César foi asasinado nos idus de marzo do ano 44 a.C. Segundo o escritor grego Plutarco, César fora advertido do perigo, pero ignorara a advertencia:

O máis extraordinario aínda é que un vidente lle advertira do grave perigo que o ameazaba nos idus de marzo, e ese día cando ía para o Senado, [Xulio César] chamou ao vidente e rindo díxolle: «Os idus de marzo xa están aquí»; e o vidente contestou compasivamente: «Si, pero aínda non remataron».
Plutarco

A pesar de que o calendario romano foi substituído polos días da semana modernos arredor do século III, os idus seguiron usándose coloquialmente como referencia durante os seguintes séculos. Shakespeare na súa obra Xulio César en 1599 citábaos ao escribir a famosa frase: «Cóidate dos idus de marzo!»

Esta expresión é o título de Os idus de marzo, película do ano 2011, protagonizada e dirixida por George Clooney.

25/02/2012

Visita a... LUCUS AUGUSTI

O pasado 14 de febreiro os alumnos de 4ºESO que cursan Latín e Cultura Clásica, xunto cos profesores que imparten esas materias, tiveron a oportunidade de achegarse á cidade de Lugo, a antiga LUCUS AUGUSTI.

A saída consistiu, pola mañá, nun breve percorrido pola Muralla romana...


... e a visita ao Centro de Interpretación da Muralla, á Casa dos Mosaicos e á Sala de Exposicións Porta Miñá.


Pola tarde, xa despois de xantar, os rapaces puxeron a proba as súas aptitudes investigadoras cun xogo de rastrexo pola cidade, que consistía en superar as seguintes probas das que vos deixamos algunhas pegadas...

O xogo AS CHAVES DE LUCUS AUGUSTI comezou desta maneira:

A ficción que podería inspirar o noso rastrexo... Os suevos achéganse a Lucus Augusti, as súas portas están abertas e desta maneira a defensa será imposible.
Cada equipo é un "contubernium", que terá como misión acadar as dez chaves que pechan as dez portas da cidade.
Para conseguirdes as chaves deberedes superar as distintas probas que se vos presentan a continuación. Cando rematedes cada un das prob
as, debedes quitar unha foto e levala ao posto de mando (situado na Praza do Campo), onde se vos dará a chave conseguida.
O Imperio, a súa supervivencia está nas vosas mans... Ánimo, soldados!
Para facilitarvos o labor, tedes convosco un mapa onde están marcadas as ubicacións das portas da gran muralla.



PROBA I: Porta de Santiago

Nunha das follas que levades debedes poñer o que medía orixinalmente de ancho e o que mide de alto a porta. Despois, entre todos os membros do grupo debedes facer unha construción humana e dar a metade do alto da porta. Un de vós ten que quitar unha foto na que se vexa a construción e a resposta.

PROBA II: Porta Miñá

Nunha das follas que levades debedes poñer qué tipo de arco e qué tipo de bóveda tiña a porta. Ademais, debedes pescudar qué outro nome recibe a porta e buscar unha persoa con ese nome que queira quitar unha foto con vós.

PROBA III: Porta Bispo Odoario

Nunha das follas que levades debedes poñer en qué ano se abriu esta porta e cómo se chamaba o alcalde. Dado que hoxe é o Día dos Namorados, tedes que conseguir que unha parella se abrace ao lado da porta e quitarlles unha foto.

PROBA IV: Porta Nova

Esta porta existía na época romana, era a saída da cidade cara Brigantium (Betanzos). En honor á vosa profesora de Latín debedes cos vosos corpos e coa vosa roupa "escribir" o seu nome sobre a muralla. Quitarlle unha foto. Despois, debedes entrar na porta e subir polas escaleiras á muralla. Un de vós debe quitarlle unha foto ao grupo dende abaixo.

PROBA V: Porta de San Fernando

Nunha das follas que levades debedes poñer qué pasaba na súa orixe romana polo lugar onde agora está a porta e quitarvos unha foto fronte á porta coa folla da resposta.

PROBA VI: Porta Falsa

Esta é unha das antigas portas romanas da Muralla, aínda que moi modificada. Responde ao tipo de portas que os romanos chamaban "posterulae", de uso exclusivamente militar, que se abrían asimetricamente no lenzo existente entre dúas torres. A saída era unha trincheira escavada no terreo. Para pasar a proba debedes conseguir que alguén vos quite unha foto e todos tedes que estar nas escaleiras do interior da porta a cabaliño e por parellas.

PROBA VII: Porta da Estación

Debedes quitarvos unha foto cruzando a rúa facendo un "tren".

PROBA VIII: Porta de San Pedro

Nunha das follas que levades debedes apuntar o nome que na Idade Media recibía a porta e conseguir quitarvos unha foto con, polo menos, sete persoas que pasen por alí.

PROBA IX: Porta Bispo Izquierdo

Nunha das follas que levades debedes apuntar os tres nomes que pode recibir esta porta e cánto mide a circunferencia da muralla.

PROBA X: Porta Bispo Aguirre

Nunha das follas que levades debedes poñer o ano da fundación de Lugo, quén a fundou e quén era o emperador nesa época. Debedes quitarvos unha foto e despois teredes que ir á "pata coxa" (ten que haber testemuño gráfico) ata a praza da catedral de Santa María, onde de novo vos quitaredes outra foto. Ao chegardes ao posto de control e mando, farásevos unha pregunta sobre a catedral.

16/12/2011

FELIX DIES CHRISTI NATALIS!

Os alumnos de Latín de 4ºESO enchen os calcetíns das festas de Nadal cos mellores desexos para todos vós.






07/12/2011

ROMA ISTIC EST...

Aos alumnos de Bacharelato:

Xa comezou a conta atrás para vivirdes unha experiencia marabillosa... Quedan poucos días e moitos de vós aterraredes na terra que foi o berce da civilización occidental e de gran parte do noso legado cultural.
Para que vaiades abrindo o apetito, aquí vos deixo algunhas imaxes das miñas viaxes á "Cidade Eterna" que paga a pena ver in situ. Si! En plural... as miñas viaxes! Porque, como di a vox populi, quen queira voltar a Roma que tire unha moeda á Fontana di Trevi e pida volver... De seguro, que se vos cumprirá o desexo.


PANTEÓN DE AGRIPA



TEMPLO DE VESTA



FORO




ARCO DE CONSTANTINO


CIRCO


TERMAS DE CARACALLA


CASTELO DE SANT'ANGELO


PRAZA DE SAN PEDRO NO VATICANO




COLISEO



ROMA ESTÁ AÍ... AGARDÁNDOVOS,
GOZADE DA CIDADE ETERNA!





ROMA ISTIC EST...

03/12/2011

FELIX FAUSTUS FORTUNATUSQUE SIT CHRISTI NATALIS DIES!

Chegou decembro... e con decembro chega o frío, a escuridade... pero tamén chega o NADAL...
Hai uns anos lin un texto que lle acae moi ben a este tempo de reflexión e de recollemento. Gozade do sentido do Nadal de quen así escribiu:



O Nadal é tempo para amar, soñar, compartir, realizar os nosos desexos e ilusións. Con canta ledicia agardamos ese día para estar xuntos coa familia, cos amigos, cos seres queridos, con quen rifamos sobre o bo e o malo, o doce e o amargo, o fácil e o difícil que o pasamos durante un ano máis que xa está a marchar.
O Nadal é un espazo vital para o ser humano, xa que nestas datas o noso lado sensible cobra forza no noso interior e fainos buscar a paz espiritual. Medran en nós momentos de tenrura, momentos de ofrecer apertas, de bicar, de dar, de querer recibir...
O Nadal é reconciliación, é perdón, é dicirlle ao irmán, ao amigo, ao compañeiro, ao noivo, ao veciño, ao marido... (e a todos os que falten, tamén en feminino), que como ser humano fallei, e pedir perdón e ofrecerlle un "hoxe quero ser mellor, comezar por vencer o meu orgullo, valorarme e valorarte a ti".
O Nadal é solidariedade, leva consigo un acto humanitario, oportuno, o de poder levarlles aos nosos irmáns enfermos, eivados, desahuciados, aos que levan unha morte en vida e cos que a vida non foi tan amable, un pouco de alento, afecto, esperanza, motivación para loitar pola vida e desa maneira coñecer xuntos o verdadeiro sentido do Nadal.
O Nadal é estar en paz con Deus, é poder dicirlle "Grazas!, grazas por outro ano, por outro Nadal, pola unidade, pola humildade, pola fortaleza durante este ano de loita que remata. Grazar por facer deste Nadal o mellor e máis especial. Grazas por nos seguir amando, polo entusiasmo de continuar a carreira da vida e de comezar outro novo ano".


BO NADAL E ANINOVO 2012 !!!

ADESTE FIDELES




Adeste, fideles, laeti, triumphantes,
Venite, venite in Bethlehem:
Natum videte Regem Angelorum:

Venite adoremus, venite adoremus
Venite adoremus Dominum.

En grege relicto, humiles ad cunas,
vocatis pastores approperant.
Et nos ovanti gradu festinemus.

Venite adoremus, venite adoremus
Venite adoremus Dominum.

Aeterni Parentis splendorem aeternum,
Velatum sub carne videbimus
Delum Infantem, pannis involutum.

Venite adoremus, venite adoremus
Venite adoremus Dominum.

Pro nobis egenum et foeno cubamtem,
Piis foveamus amplexibus:
Sic nos amantem quis nos redamaret?

Venite adoremus, venite adoremus
Venite adoremus Dominum.


Tradución:

Vide fieis, gozosos, triunfantes;
vide, vide a Belén: mirade,
xa naceu o Rei dos anxos.
Vide e adorémolo, vide e adorémolo!

Vede como, deixando os seus rabaños,
uns humildes pastores se achegan.
Tamén nós celebremos gozosos a súa chegada,
vide e adorémolo!

Ao resplandor eterno do eterno Pai
agochado baixo o veo da carne
veremos a un Deus neno en cueiros envolto.
Vide e adorémolo!

Por nós fíxose pobre
e descansa sobre pallas;
démoslle cariñosos abrazos.
A quen así nos amou, quen non o amará?
Vide e adorémolo!